De Westelijke muur is het enige overblijfsel van de Joodse Tempel in Jeruzalem. Er waren er oorspronkelijk twee. De eerste tempel, gebouwd door koning Salomo werd volledig verwoest door de Babyloniërs in 586 voor Christus. Deze werd al in 538 voor Christus weer opgebouwd, maar uiteindelijk in 20 voor Christus pas afgemaakt door de Joodse koning Herodes. Deze tempel werd uiteindelijk door de Romeinen in 70 na Christus verwoest. Hieronder zie je in een animatie hoe die tempel eruit gezien moet hebben.
[youtube https://www.youtube.com/watch?v=_xgcVmo1aUQ?rel=0&controls=0&showinfo=0]
Deze tempel is dus verwoest. Het enige dat is overgebleven, is de Westelijke Muur. Hieronder kun je met Google Streetview rondlopen op het plein voor deze muur.
[googlemaps https://www.google.com/maps/embed?pb=!1m0!3m2!1snl!2snl!4v1491929148688!6m8!1m7!1s3M3MA-WYa4PffN9Pk2Dihg!2m2!1d31.77675202685117!2d35.23395837886778!3f101.4278593789857!4f-15.642300083418803!5f0.7820865974627469&w=853&h=480]

Het is al een oud gebruik dat mensen die hier bidden, briefjes met gebeden in de gaten in de muur stoppen. Ook al zijn het enorme stenen, de gaten zitten boordevol met briefjes.
Opdracht: Lees de tekst ‘De westelijke muur of klaagmuur’ nog een keer, stel je voor dat jij een Joodse pelgrim uit Nederland bent die voor het eerst bij de klaagmuur staat. Schrijf een briefje voor in de muur.
Op blz. 118 wordt in het tekstje ‘Golgota’ verteld over Jezus’ laatste dagen in Jeruzalem. Hieronder kun je op het kaartje goed zien waar al de plaatsen waar Jezus met zijn leerlingen kwam precies lagen. Ook wordt duidelijk welke route hij door de stad heeft gelopen. Je kunt het kaartje vergroten door er op te klikken.

Opdracht: download het kaartje, sla het op en open het met het programma Paint. Omcirkel dan alle plekken die een rol spelen in het tekstje ‘Golgota’ op blz. 118.
Christelijke pelgrims brachten na hun pelgrimstocht vaak souvenirs mee terug naar huis. Dat deden ze ook bij hun tochten naar Jeruzalem. In Jeruzalem was op een de plek waar de moeder van keizer Constantijn dacht dat het graf van Jezus was geweest een kerk gebouwd, de Heilig(e) Grafkerk. In het museum Catharijneconvent in Utrecht zijn twee modellen te zien van deze kerk (zie de afbeeldingen hieronder), die meegebracht zijn door pelgrims in vroeger tijden. En in Gouda is er zelfs een hele kapel, de 15e eeuwse Jeruzalemkapel, die gebouwd is naar het model van de Heilig Grafkerk in Jeruzalem.
Ook voor moslims is Jeruzalem belangrijk. In het tekstje ‘Rotskoepel’op blz. 118 wordt verteld over de reis die Mohammed naar de hemel zou hebben gemaakt op zijn rijdier Boeraaq, vanaf de tempelberg. Hieronder zie je hoe een Indiaas-islamitische kunstenaar uit de 18e eeuw zich deze reis voorstelde.

Omdat dit voor de moslims dus ook een heilige plek is geworden, en zij al in de zevende eeuw over Jeruzalem heersten, hebben ze er ook belangrijke gebouwen neergezet. Op de oude tempelberg van de Joden staan nu de Al-Aqsa moskee, en de Koepel van de rots, wat geen moskee is, maar een gedenkplaats van die reis van Mohammed naar de hemel. Het Arabische nieuwsnetwerk Al Jazeera heeft een 360° video gemaakt van het terrein bovenop de tempelberg. Deze kun je hieronder bekijken.
https://www.facebook.com/aljazeera/videos/10154164961528690/
Opdracht: Maak een lijstje met de belangrijkste kenmerken van Jeruzalem als pelgrimsplaats voor Joden, Christenen en Moslims.
Ben je klaar? Bespreek dan in groepjes van 4 vraag 45, 46 en 47 op blz. 117.

