Hoewel de beelden van de toekomst die we tot nu toe behandeld hebben niet altijd positief zijn geweest – denk aan de (post)apocalyptische films en de visioenen over een laatste oordeel, zijn dat gelukkig niet de enige toekomstbeelden. We hebben het ook gehad over de messianistische verwachting van de joden, van een toekomstig vrederijk. Er zijn echter ook nog andere positieve toekomstbeelden. Deze zou je  ’toekomstdromen’ kunnen noemen. Het zijn eigenlijk beelden hoe het leven zou moeten zijn. In deze paragraaf gaat het daarover.

Een van de belangrijkste en invloedrijkste toekomstdromen in de wereld, is de toekomstdroom die de Engelse katholieke schrijver Thomas More, een belangrijke vriend van Erasmus, opschreef. Deze toekomstdroom heeft de titel Utopia, waar het woord utopie van is afgeleid, het tegenovergestelde dus van een dystopie, zoals de samenleving vaak in postapocalyptische films wordt voorgesteld. In 2016 was het vijfhonderd jaar geleden dat dit boek voor het eerst verscheen. In het tijdschrift hieronder kun je daarover lezen.

Op blz. 2 en 3 van dat tijdschrift vertelt professor Hans Achterhuis over het belang van dat oude boek Utopia voor vandaag de dag. “Ik zie Utopia als een beginpunt van een lange, kritische denk-traditie”, zegt Achterhuis. “Het eiland dat Thomas More schetste, leek in veel opzichten op het Engeland van zijn tijd. Hij hield zijn tijdgenoten dan ook een spiegel voor. Bijvoorbeeld wanneer hij schrijft over de onteigening van de commons; over hoe mensen van hun land verjaagd worden, alleen maar ten behoeve van de economische rijkdommen. Hij formuleert dat zo mooi en scherp, dat is nog altijd zeer relevant. (…) Utopieën hebben ook altijd die functie van morele spiegel gehad. Ze doen mensen beseffen: het kan anders, er is een rechtvaardigere samenleving mogelijk. Al zijn ze op zichzelf onhaalbaar, ze vormen een kritiek op de onrechtvaardigheid. Zo kunnen utopieën ook een positieve uitwerking hebben, en dat is begonnen met Mores Utopia.”

nieuwsbriefMore102

 

A-Opdrachten

1. Wat is volgens professor Achterhuis het belang van Thomas Mores Utopia voor vandaag de dag? 
2. Lees de column van Theodor Holman uit Het Parool hiernaast (klik op de afbeelding). Leven we nu echt in een dystopie? Leg je antwoord uit.
3. Wat is volgens Hans Achterhuis het beste medicijn tegen het gevoel dat je in een dystopie leeft? 

Thomas More is niet de enige die zijn ideeën over een betere toekomst naar voren brengt. Je hebt in het interview met professor Achterhuis al kunnen lezen over Francis Bacon’s boek Atlantis. En na hen zijn er nog vele anderen geweest. Mensen die een duidelijke religieuze levensbeschouwing hadden, zoals Thomas More, die katholiek was, maar ook mensen die geen duidelijke religieuze levensovertuiging hadden. Eén daarvan is de Nederlandse kunstenaar Constant Nieuwenhuis. Aan Constant Nieuwenhuis’ toekomstdroom New Babylon, waar hij van 1956 tot 1969 aan werkte, werd (eveneens) in 2016 een grote tentoonstelling in Rotterdam gewijd. Hieronder zie je daar een documentaire over. Constant maakte zijn toekomstdroom echt zichtbaar in allerlei collages, maquettes, tekeningen, teksten enzovoort.

B-Opdrachten
1. In de ‘Toekomst-dromen’ opdracht die je bij je studiewijzer op Magister vindt, ga jij ook aan de slag met het zichtbaar maken van jouw toekomstdroom. Lees deze ‘Toekomstdromen’-opdracht goed door en noteer de vragen die je erover hebt.