Hoe vrij zijn onze keuzes?

Als je het over de toekomst hebt, dan gaat het er ook vaak om dat de keuzes die je maakt, je toekomst beïnvloeden. Maar hoe vrij zijn die keuzes eigenlijk? Ben jij het die jouw keuzes maakt, of worden er keuzes voor jou gemaakt? Heb jij zelf invloed op je toekomst, of ligt je toekomst al vast? Professor dr. Bas Haring geeft in zijn collegereeks over de vrije wil een paar voorbeelden uit de wetenschap, die te denken geven.

Bron: Historisch Nieuwsblad: http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/6995/erasmus-versus-luther.html

Erasmus is dus duidelijk een verdediger van die vrije wil, terwijl Luther zegt dat de mens juist niet vrij is. Wat Luther heeft gezegd, werd later veel uitgebreider uitgewerkt door Calvijn. Dit wordt ook wel religieus determinisme genoemd, maar daarover lees je in later meer.

A-opdrachten

1. Lees de tekst van paragraaf 9.3 maak dan de bijbehorende vragen.
2. Welke argumenten vind je bij Luther voor het niet bestaan van een vrije wil?
3. Welke argumenten vind je bij Erasmus voor het wel bestaan van een vrije wil?
4. Welke argumenten vind jij het beste? Geef duidelijk aan waarom.

Luther. Man van het jaar from Museum Catharijneconvent on Vimeo.

Na Luther was het vooral Calvijn die de ‘uitverkiezingsleer’, zoals die later heette, verder uit ging werken. Dit heeft een grote invloed gehad op het Nederlandse protestantse denken.

B-Opdrachten

1. Lees de tekst over uitverkiezing op de online Christelijke Encyclopedie (klik op de link), die voortgekomen is uit dit Nederlandse protestantisme en maak dan onderstaande vragen.
2. Waar ligt de oorsprong van het idee van voorbestemming (predestinatie)?
3. Tegen welke problemen loop je uiteindelijk aan als je het idee van ‘voorbeschikking’ letterlijk volgt?
4. Wie heeft zich hier scherp tegen verzet? (Hij kwam in een vorige les aan bod.)
5. Benoem 2 argumenten voor en 2 argumenten tegen dit idee van voorbestemming.

Geschiedenis

Erasmus, Luther en Calvijn zijn in de tweede klas al aan bod gekomen tijdens de lessen geschiedenis. Heb je dat niet helemaal helder meer, dan kun je die paragraaf hier nog een keer teruglezen.

Geschiedenisboek 2e klas over Reformatie en Luther

Bron: Geschiedeniswerkplaats, 2VWO informatieboek, Noordhoff Uitgevers, 2013